กรมเชื้อเพลิงธรรมชาติ

กรมเชื้อเพลิงฯ วางเกมใหม่ปิโตรเลียมไทย ดันกฎหมายเพิ่มทางเลือกรัฐ ปรับผลตอบแทนปลุกแหล่งเล็ก เปิดอันดามันเติมฐานทรัพยากร

กรมเชื้อเพลิงธรรมชาติเดินหน้าวางแนวทางบริหารทรัพยากรปิโตรเลียมของประเทศรอบใหม่ รับมือแหล่งผลิตเดิมที่ทยอยเข้าสู่ช่วงปลายอายุสัมปทาน ควบคู่กับการเพิ่มโอกาสนำทรัพยากรใหม่ขึ้นมาใช้ โดยเดินหน้าทั้งการปรับปรุงกฎหมายเพื่อเพิ่มทางเลือกในการบริหารแหล่งที่ยังมีศักยภาพ การออกแบบระบบผลประโยชน์ภาครัฐให้เหมาะกับแหล่งขนาดเล็ก การสร้างมูลค่าเพิ่มผ่านผู้ประกอบการในประเทศ และการเตรียมเปิดพื้นที่สำรวจใหม่ในทะเลอันดามัน

แนวทางดังกล่าวสะท้อนโจทย์สำคัญของการบริหารทรัพยากรปิโตรเลียมไทยในระยะต่อไปว่า ไม่ได้อยู่เพียงว่าจะ “ต่อหรือไม่ต่อ” สัมปทานที่กำลังหมดอายุ แต่ต้องพิจารณาตลอดวงจรว่า ประเทศจะนำทรัพยากรที่ยังมีศักยภาพขึ้นมาใช้ได้อย่างคุ้มค่า พร้อมสร้างผลตอบแทนทางเศรษฐกิจและรักษาความต่อเนื่องของแหล่งพลังงานในประเทศได้อย่างไร

นายวรากร พรหโมบล อธิบดีกรมเชื้อเพลิงธรรมชาติ เปิดเผยว่า ปัจจุบันมีแหล่งปิโตรเลียมหลายแห่งที่กำลังทยอยเข้าสู่ช่วงปลายอายุสัมปทาน โดยเฉพาะสัมปทานตามกรอบเดิมที่เมื่อครบระยะเวลาผลิตและใช้สิทธิต่ออายุแล้ว กฎหมายปัจจุบันยังมีข้อจำกัดต่อการบริหารจัดการในระยะถัดไป แม้บางแหล่งจะยังมีศักยภาพในการพัฒนาต่อ

กรมเชื้อเพลิงธรรมชาติจึงอยู่ระหว่างผลักดันการปรับปรุงกฎหมาย เพื่อเพิ่มเครื่องมือให้รัฐสามารถพิจารณาทางเลือกที่เหมาะสมกับศักยภาพของแต่ละแหล่งได้ โดยหลักการสำคัญไม่ใช่การให้สิทธิต่ออายุโดยอัตโนมัติ แต่เป็นการเพิ่มอำนาจให้รัฐสามารถประเมินว่า แหล่งใดยังมีศักยภาพ มีความเหมาะสมที่จะพัฒนาต่อ และรัฐควรกำหนดเงื่อนไขอย่างไรเพื่อให้ประเทศได้รับประโยชน์สูงสุด

อธิบดีกรมเชื้อเพลิงธรรมชาติระบุว่า ร่างแก้ไขกฎหมายดังกล่าวได้ผ่านกระบวนการในระดับกระทรวงพลังงาน และอยู่ในขั้นตอนที่จะดำเนินการตามกระบวนการเพื่อเสนอคณะรัฐมนตรีต่อไป

หนึ่งในกรณีที่กรมเชื้อเพลิงธรรมชาติให้ความสำคัญคือ “แหล่งสินภูฮ่อม” ซึ่งเป็นแหล่งก๊าซธรรมชาติบนบกที่มีบทบาทต่อระบบพลังงานของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เนื่องจากเป็นแหล่งก๊าซที่ป้อนให้กับโรงไฟฟ้าน้ำพอง ซึ่งมีกำลังผลิตติดตั้งรวม 650 เมกะวัตต์

จากการประเมินในปัจจุบัน กรมฯ ยังมีความเชื่อมั่นในระดับหนึ่งว่า แหล่งสินภูฮ่อม มีศักยภาพที่จะพัฒนาต่อได้อีกหลายปี หากสามารถวางแนวทางบริหารจัดการและการลงทุนได้อย่างเหมาะสม จึงเป็นตัวอย่างของแหล่งที่ต้องพิจารณาไม่เพียงดูแค่ “อายุสัมปทาน” แต่ต้องดูศักยภาพของทรัพยากรและบทบาทต่อระบบพลังงานประกอบกันด้วย

ขณะเดียวกัน ผลการเปิดให้ยื่นขอสิทธิสำรวจและผลิตปิโตรเลียมบนบกรอบที่ 25 ซึ่งครอบคลุมพื้นที่บางส่วนบริเวณใกล้เคียง จะเป็นอีกส่วนหนึ่งที่มีโอกาสสนับสนุนการค้นหาและพัฒนาทรัพยากรก๊าซธรรมชาติในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือเพิ่มเติม โดยปัจจุบันอยู่ในกระบวนการภาครัฐที่เกี่ยวข้อง

นอกจากแหล่งสินภูฮ่อมแล้ว ยังมีแหล่งบนบกอื่น เช่น แหล่งน้ำมันสิริกิติ์ ซึ่งเป็นแหล่งน้ำมันดิบที่ผลิตมาอย่างต่อเนื่องและยังมีพื้นที่บางส่วนที่อาจมีศักยภาพพัฒนาเพิ่มเติม ทำให้การมีเครื่องมือทางกฎหมายที่ยืดหยุ่นเพียงพอจะช่วยให้รัฐสามารถประเมินทางเลือกที่เหมาะสมกับแต่ละแหล่ง โดยไม่จำเป็นต้องใช้คำตอบเดียวกันกับทุกพื้นที่

นอกจากการจัดการแหล่งที่กำลังหมดอายุสัมปทาน อีกโจทย์สำคัญคือการทำให้ทรัพยากรที่มีอยู่แต่ยังไม่คุ้มค่าต่อการลงทุน สามารถถูกนำขึ้นมาใช้ประโยชน์ได้ อธิบดีกรมเชื้อเพลิงธรรมชาติ ระบุว่า ลักษณะทางธรณีวิทยาของประเทศไทยทำให้มีแหล่งปิโตรเลียมขนาดเล็กจำนวนหนึ่ง การกำหนดผลตอบแทนภาครัฐจึงต้องพิจารณาควบคู่กับความสามารถในการพัฒนาเชิงพาณิชย์ เพราะหากใช้เงื่อนไขเดียวกันโดยไม่คำนึงถึงขนาดและเศรษฐศาสตร์ของแหล่ง ทรัพยากรบางส่วนอาจไม่สามารถพัฒนาได้

กรมฯ จึงกำลังศึกษาการปรับปรุง Fiscal Regime หรือระบบการจัดเก็บผลประโยชน์ของรัฐให้มีความยืดหยุ่นมากขึ้น โดยมีแนวคิดสำคัญคือ แหล่งขนาดเล็กควรมีภาระที่สอดคล้องกับศักยภาพ ขณะที่แหล่งขนาดใหญ่หรือมีผลตอบแทนสูงกว่าก็สามารถสร้างผลประโยชน์กลับคืนสู่รัฐในสัดส่วนที่สูงขึ้น

“ถ้าแหล่งเล็ก เราจะทำอย่างไรให้แหล่งเล็กเหล่านี้เกิดได้... แหล่งเล็กแหล่งน้อยเราก็เก็บน้อย แหล่งใหญ่เราก็เก็บมาก เพื่อที่จะให้เขาเกิดได้” อธิบดีกรมเชื้อเพลิงธรรมชาติกล่าวถึงหลักคิดของระบบที่กำลังศึกษา

แนวทางดังกล่าวจึงไม่ได้มองเฉพาะว่า “รัฐจะเก็บได้เท่าไร” แต่ต้องหาจุดสมดุลระหว่างผลตอบแทนของรัฐกับการทำให้โครงการสามารถเกิดขึ้นจริง เพราะหากเงื่อนไขทำให้แหล่งขนาดเล็กไม่สามารถพัฒนาเชิงพาณิชย์ได้ ทรัพยากรที่มีอยู่ก็อาจไม่ถูกนำขึ้นมาใช้ประโยชน์

อีกมิติหนึ่งที่กรมเชื้อเพลิงธรรมชาติให้ความสำคัญ คือ หากรัฐพิจารณาให้แหล่งเดิมสามารถพัฒนาต่อได้ การเจรจาไม่ควรพิจารณาเฉพาะระยะเวลาหรือผลตอบแทนทางการเงินเท่านั้น แต่สามารถกำหนดเงื่อนไขที่ทำให้กิจกรรมปิโตรเลียมสร้างประโยชน์ต่อเศรษฐกิจภายในประเทศมากขึ้น

หนึ่งในแนวทางคือการส่งเสริม Local Content หรือการใช้สินค้าและบริการภายในประเทศ เพื่อเปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการ ผู้รับเหมา และห่วงโซ่อุปทานของไทยมีส่วนร่วมในกิจกรรมสำรวจและผลิตมากขึ้น

อธิบดีอธิบายถึงแนวทางการกำหนดเงื่อนไขเพื่อสนับสนุนผู้ประกอบการในประเทศ รวมถึงการใช้บริการและอุปกรณ์จากภายในประเทศ เพื่อให้การพัฒนาแหล่งไม่ได้สร้างเพียงรายได้จากทรัพยากร แต่เกิดกิจกรรมทางเศรษฐกิจและมูลค่าเพิ่มภายในประเทศด้วย

ดังนั้น โจทย์ของการบริหารแหล่งที่ยังมีศักยภาพจึงไม่จำเป็นต้องเป็นเพียงการเลือกระหว่าง “ต่อ” กับ “ไม่ต่อ” แต่คือ หากประเทศเห็นว่าควรให้มีการพัฒนาต่อ รัฐจะสามารถออกแบบเงื่อนไขใหม่เพื่อสร้างประโยชน์เพิ่มเติมกลับคืนสู่ประเทศได้มากเพียงใด

ขณะที่การบริหารแหล่งเดิมเป็นโจทย์ระยะใกล้ กรมเชื้อเพลิงธรรมชาติยังเดินหน้าเพิ่มฐานทรัพยากรใหม่ โดยเตรียมผลักดันการเปิดพื้นที่สำรวจและผลิตปิโตรเลียมในทะเลอันดามัน ซึ่งอธิบดีระบุว่าเป็นพื้นที่ที่ได้รับความสนใจจากบริษัทปิโตรเลียมรายใหญ่หลายรายที่เข้ามาศึกษาและซื้อข้อมูลธรณีวิทยาที่ประเทศไทยมีอยู่แล้ว

กรมฯ ตั้งเป้าหมายที่จะผลักดันกระบวนการเพื่อให้สามารถประกาศเปิดพื้นที่ดังกล่าวได้ภายในปลายปีนี้ โดยปัจจุบันมีบางส่วนอยู่ในกระบวนการพิจารณาของภาครัฐ

การเปิดอันดามันจึงเป็นอีกด้านหนึ่งของยุทธศาสตร์เดียวกัน เพราะการรักษาความสามารถในการผลิตปิโตรเลียมของประเทศในระยะยาวไม่สามารถพึ่งเฉพาะแหล่งเดิม แต่ต้องสร้างโอกาสค้นพบทรัพยากรใหม่ควบคู่กัน

เมื่อเชื่อมทั้งการบริหารแหล่งที่กำลังหมดอายุ การปรับกฎหมาย การออกแบบ Fiscal Regime สำหรับแหล่งขนาดเล็ก การสร้าง Local Content และการเปิดพื้นที่สำรวจใหม่ แนวทางการบริหารปิโตรเลียมของไทยในระยะต่อไปจึงมีโจทย์ใหญ่กว่าการ “ต่อสัมปทาน” แต่คือการสร้างระบบที่ทำให้รัฐมีทางเลือกเพียงพอในการนำทรัพยากรที่ประเทศมีอยู่ขึ้นมาใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด ภายใต้เงื่อนไขที่เหมาะสมกับศักยภาพของแต่ละแหล่ง

ABOUT THE AUTHOR

กองบรรณาธิการ Energy Time Online